Waar kun je buitenspelen in Oost? Veel speelplekken liggen verborgen (en beschut) in de buurt. Sinds de corona-periode hebben bewoners en scholen initiatief genomen om speelplekken op te laten knappen. Via het gemeentelijke wijkbureau is daar budget voor, het zogenaamde initiatievenfonds. Interesse? Neem contact op met de wijkadviseur via oost@utrecht.nl Een aantal speelplekken staat op de rol voor een opknapbeurt, o.a. Poolstarhof (Sterrenwijk), Trui van Lier Speelkwartier (Wilhelminapark) en wellicht Schelpstraat (Oudwijk).
Speelplekken in kaart gebracht Overigens heeft de gemeente een zogenaamde Wijkscan Oost gemaakt en alle speelplekken in onze wijk in kaart gebracht. Daaruit concludeert zij zelf dat Oost er te weinig heeft, en dat speelplekken vaak van te lage kwaliteit zijn. Voer voor wie een speelplek wil (laten) opknappen of aanleggen.
Een minibieb met zelfs pianoboeken, dat is pas een vrolijke noot op de speelplek in de Schelpstraat! Rosa, een buurtbewoner, heeft het mooi beschilderde kastje via marktplaats op de kop getikt. Ze hoopt dat dit het begin ...
De buurt Oudwijk Noord heeft twee speelplekken. Centraal ligt het Van Alphenplein waar oudere kinderen kunnen rennen, fietsen en voetballen. Even verderop aan de Hofstraat kunnen de kleintjes terecht op de rustige Kinderhof, herkenbaar aan de kleurrijke ...
Op zaterdag 20 april 2024 kreeg de speeltuin in het Wilhelminapark officieel de naam Trui van Lier Speelkwartier. Dit was een initiatief van achternicht Michèle van Lier die een passend eerbetoon zocht voor haar tante Trui van ...
Het kindvriendelijke Rijnsweerd is één grote speelplek vol (klim)bomen, grasveldjes en spannende sluip-door-kruip-door gangetjes. Met centraal een ruim schoolplein van de Daltonschool om bijvoorbeeld te voetballen. Toch ontbrak nog een veilige, overzichtelijke speelplek voor kinderen tot 12 ...
Wijkwethouder Eva Oosters opende vandaag de opgeknapte speelplek bij buurthuis Sterrenzicht. Blikvanger is een wit speelhuisje met rood dak, een ontwerp van kunstenaar Monique Broekman. Het verwijst naar de tijd dat Sterrenwijk nog bestond uit witte noodwoningen ...
De Speelplek op de hoek van de Bloemstraat en Kweekstraat in Oudwijk ziet er weer tiptop uit. Op initiatief van ouders is de ondergrond vernieuwd, zijn enkele toestellen opgeknapt en nieuwe geplaatst. Tot groot plezier van de ...
“Voetballen, klimmen en hutten bouwen”, schreeuwen Goos, Pien en Pieter door elkaar heen op de vraag wat ze het liefste doen. Ze spelen graag in Speeltuin de Bloesem in Oudwijk, die al sinds 1937 bestaat. "Ik ben ...
Een fijne en veilige speelplek voor kinderen, dat was de wens van bewoners in het buurtje rondom de Piet Heinstraat. Met de renovatie van de verwaarloosde Piet Heinhof ging die wens in vervulling. Toen Hanneke Masselink-Duits zeventien ...
Het openbare schoolplein van de Nieuwe Regentesseschool aan de Kerkstraat is geheel vernieuwd. Steen en tegels maakten plaats voor groen en houten speeltoestellen. Leerlingen mochten meehelpen bij het ontwerpen en aanleggen van het plein. Onder het bladerdak ...
Casper en Simon, beiden acht jaar oud, zijn beste vrienden. Ze wonen bij het Van Alphenplein in Oudwijk Noord. Ze lazen in de vorige krant over Suze en Merijn, en willen graag vertellen over hún buurt. "Het ...
Wat kan een stad verrassen! Je wandelt door je wijk, slaat een onbekende hoek om en plots sta je op een plek waarvan je denkt: Waarom heb ik dit niet eerder ontdekt? Zoals Dierenweide Abstede, verscholen tussen ...
Sportspeeltuin Abstede heeft een nieuw plan: Jungle Ciy. Een avontuurlijke speelplek voor kinderen t/m 6 jaar. Ouders mogen meedenken hoe de Jungle City er uit gaat zien. Via een enquête verzamelen de beheerders Alexander en Terry alle ...
De speeltuin langs Park Oosterspoorbaan is een oase van rust. Het grote houten speeltoestel is omgeven door groen. Aan de zijkant staan fitnesstoestellen, zeer geschikt voor kinderen én (groot)ouders. Op deze plek kunnen jong en oud lekker ...
Aan een grote tafel in de Gerard Doustraat branden de meiden direct los met de energie en onverschrokkenheid die tienjarigen eigen is. Als huiswerk hebben ze, soms geholpen door klasgenootjes, een wensenlijstje gemaakt. Maud zit op basisschool ...
Het schoolplein van de Kohnstammschool is opgeknapt met meer groen en meer ruimte om buiten te leren. Op de officiële opening somde spreekstalmeester Philip Walkate een lange lijst op van verbeteringen: 9 nieuwe bomen en 115 meter ...
In elke Oostkrant geven we een schrijver, journalist, ondernemer of wetenschapper uit Oost het woord. Deze gastcolumn heeft een vaste plek: de linkerkolom van pagina 2. De gastcolumnist krijgt de vrije hand. De enige regel: schrijf in maximaal 250 woorden over Oost.
In 1924 bouwden twee buurtgenoten, Truus Schröder en Gerrit Rietveld, een eigenzinnige woning aan de Prins Hendriklaan, destijds de rand van de stad. Wat een lef! Want stel je voor: elektrische straatverlichting was nieuw en er reden ...
Over zo’n 10 jaar moeten de woningen in de buurten Wilhelminapark en Oudwijk aardgasvrij zijn. Daarom organiseerde de gemeente eind vorig jaar een informatiemarkt. Meer dan 200 bewoners kwamen langs om te zien wat aardgasvrij betekent. Duidelijk ...
Over de rand van mijn laptop valt mijn oog op een man en een vrouw die twee tafeltjes verderop zitten. Ik schat ze begin dertig. Ze vinden elkaar zichtbaar leuk en het is iets in haar schuchtere ...
Onze stad kent de laatste jaren een bijzondere ontwikkeling als het gaat om de verwerking van een van de gruwelijkste gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog: de Jodenvervolging. De plaatsing van het Joods Monument op het plein voor ...
Verre familie Laatst voer ik langs Weerdsingel O.Z. 64. Het huis waar mijn moeder in de jaren dertig logeert. Bij haar zeventien jaar oudere nicht Dora van Seumeren, geboren 1900. Het Weerdsingel-huis staat voor een familiegeschiedenis, waarin ...
Het helder frisse geluid van de merel brengt me altijd terug naar die sliert van opwinding die ik als kind al voelde. Het vroege voorjaar kondigt aan: zo koud zal het niet blijven, had je die knoppen ...
Op 29 september was ik uitgenodigd voor een verjaardagsfeestje in de buurt. Een bijzondere bijeenkomst, want de jarige had de respectabele leeftijd van 120 jaar bereikt! De gesprekken gingen natuurlijk vooral over vroeger. Centraal in alle verhalen ...
Wanneer ik met mijn dochters door de Albert Heijn aan de Burgemeester Reigerstraat loop en vraag welke groente ze willen eten, hoeven ze meestal niet lang na te denken: spinazie! Niet de verse, maar de à la ...
‘Kennis bestaat uit woorden, en maar zelden uit ervaring’. Ik stond voor haar oude woonhuis aan de Prins Hendriklaan 48 toen de zin me te binnen schoot. Een journalist wilde me wat vragen stellen over mijn boek ...
Sommige dingen veranderen niet. Mijn vader, huisvestingsambtenaar te Dordrecht, was erg geïnteresseerd in architectuur. Tijdens wandelingen leerde hij mij naar boven te kijken, als hij mij wees op versieringen, baksteenformaties, ornamenten en andere kenmerken waaraan je de ...
Vanuit mijn uitvalsbasis de Krommerijnwijk fiets ik al tweeënhalf jaar op mijn mountainbike door de regio op zoek naar nieuws voor de Utrecht-editie van de Telegraaf. Pakweg 15 tot 20 artikelen schrijf ik per week, gelukkig gebeurt ...
Nu die langverwachte zomer op zijn eind loopt denk ik aan de winter, en aan de winters van toen. In de jaren zeventig en tachtig groeide ik op aan de Stadhouderslaan. Geen winter ging voorbij zonder dat ...
Er was een tijd dat zelfs peuters een overvolle agenda hadden: kinderdagverblijf, Nijntje Museum met mama, Spoorwegmuseum met opa, tosti eten bij Buurten, ochtendje naar de bieb, middagje uitrazen in het gecapitonneerde klimrek van de Intratuin. En ...
De Galgenwaard wordt 85 jaar op 21 mei 2021. Het is onlosmakelijk verbonden met Oost. Eerst als omnisportstadion voor wielrennen, atletiek, turnen, windhondenwedstrijden en voetbal. En alweer 50 jaar het thuis van FC Utrecht. Een beeldbepalend sporticoon, ...
Dit is een bijzonder jaar. Zowel voor u, als voor ons, het Diakonessenhuis. Vorig jaar vierden we samen ons 175-jarig jubileum. Dat zou dit jaar door alle corona-maatregelen niet hebben gekund. De coronacrisis roept veel verdriet en ...
Hoe vaak komt het voor dat bewoners in elke straat in Nederland zich het hoofd breken over dezelfde ethische dilemma’s? Door het Coronavirus werden wij allemaal geconfronteerd met lastige afwegingen: wel of niet een boodschap halen in ...
Het begon zo goedgemutst, deze buurt zou dit varkentje wel eens even wassen! Konden we nog net de zomervakantie in Italië halen! Nou ja, dat mislukte dus. Je hebt daadkrachtig taarten gebakken, geklust en getuinierd, alle puzzels ...
Een hond kun je om verschillende redenen 'hebben'. Voor mij is bewegen een belangrijke. Heerlijk samen lange wandelingen maken, liefst in de natuur. Voor een hond is dat pas echt leuk als hij los mag lopen. Dat ...
Net 60 jaar geworden besloot ik om een deel van de Camino, de beroemde pelgrimstocht naar Santiago de Compostella, te lopen. Met een kleine camera legde ik onderweg vooral mijn beweegredenen om op pad te gaan vast ...
Het ging al niet zo goed, maar nu lijken zijn laatste uren geslagen: er staat een hek om de Rode Beuk aan de Emmalaan. ‘Voor onze veiligheid’, aldus de gemeente. Een triest gezicht; de grote takken hangen ...
Het liefst heb ik dat iedereen gewoon met zijn tengels van Utrecht afblijft, zo schreef ik ooit in het nawoord van de bundel ‘Utrecht, stad van zachte idioten’. Ik schreef het toen in iets steviger bewoordingen: ‘Jongens, ...
Ooit is het ontstaan. Ik heb het wel eens laten nakijken, maar het zit diep van binnen en je krijgt het niet weg. ‘Niks aan te doen’, zeggen de specialisten. Helemaal nutteloos is het niet, want ik ...
Het leven is zoet in Utrecht-Oost, in de straat waar ik woon. Ik werk vaak aan mijn eettafel, beneden aan de straatkant, en zie mijn buurtbewoners zo’n beetje aan me voorbijtrekken. De man met de honden, de ...
Ik weet niet hoe het u vergaat, maar zelf mag ik de inrichting van onze wijk graag aan anderen overlaten. Je kunt je niet overal mee bemoeien. En dan: de enkele keer dat ik zeggenschap zou willen, ...
Mag ik jullie meenemen in het dierenrijk van Oost? Wat anders had je van de Partij voor de Dieren verwacht! Mijn eerste gevoel bij onze wijk is dat het een groene en diervriendelijke plek is. Er is ...
Utrecht kent veel prachtige plekken om te wonen. Dus toen het ernaar uitzag dat we naar de stad zouden verhuizen, was het voor mijn echtgenote Marian en mij nog even dubben waar we wilden gaan wonen. Eerst ...
Utrecht Oost, je zult er maar geboren zijn, zoals ik. Ik ben weliswaar opgegroeid in Tuindorp, maar ik kwam ter wereld in de Emmakliniek aan het Wilhelminapark. Het zou meer dan veertig jaar duren voordat ik welvarend ...
Ons huis staat aan de rand van Utrecht-Oost. Aan de overkant de Sterrenwacht. In de winter zie ik door de kale bomen de Dom. In de zomer zie ik niks, lijk ik in een bos te wonen ...
‘De post’ op de Prinsesselaan, dat is mijn oudste band met Oost. Het was een houten gebouwtje van de plantsoenendienst. Daar werkte mijn vader. Hij was begonnen als zelfstandig tuinder op het bedrijf van zijn vader aan ...
Er zijn van die dingen die altijd hetzelfde moeten blijven. Vaste waarden waar men zich in deze verwarrende tijden aan vast kan klampen. De verzamelde middenstand van de Burgemeester Reigerstraat vormt al jaren zo’n troostrijk baken voor ...
Ik woon hier wel, maar soms ook even niet. Dan ben ik als verslaggever op reis in landen waar het oorlog is, net is geweest, of binnenkort gaat worden. is dat nou niet moeilijk of gevaarlijk? ik ...
Iedere dag maak ik een wandelingetje in het Wilhelminapark. Het is mooi in alle seizoenen, maar de afgelopen paar weken was het extra mooi vanwege de zonnige herfst die van hogerhand was georganiseerd om ons de natte ...
Pak een topografische kaart en zoom een beetje uit boven onze wijk. Tussen Oost en Bunnik, Zeist en De Bilt ligt een smalle groene zone. Zoom wat verder uit en je ziet dat deze zone helemaal van ...
Langs deze weg wil ik een oproep doen aan alle ondernemers, bestuurders en bewoners van Oost. Deze oproep wil ik beginnen met twee recente kranten-berichten. Ten eerste: van alle aardbewoners zitten Nederlanders het meest in de auto ...
Het pand aan de Mecklenburglaan, waarin nu De Wilg huist, kent een rijke historie. Het werd in 1917 gebouwd als openbare lagere school voor de snel groeiende buurt rond het nieuwe Wilhelminapark. Niet lang daarna ontstond tweespalt, met gevolgen die tot op de dag van vandaag zichtbaar zijn in Oost!
Pand op stand De school heet oorspronkelijk Mecklenburgschool. Het heeft een L-vormige plattegrond met een hoge toren (met klok) die de ingang markeert. Het deftige pand, ontworpen door stadsarchitect Loeb, doet door de strakke baksteengevels en toren denken aan de stijl van Berlage. Het heeft fraai glas-in-lood in het trapportaal en de ramen zitten hoog, zodat daglicht naar binnen valt zonder dat de kinderen afgeleid worden door het straatleven. De gymzaal, in 2017 gerestaureerd, is rijkelijk gedecoreerd met o.a. beschilderde paardenhoofden. Het gebouw werd geroemd als schoolvoorbeeld van moderne architectuur, zeg maar: een pand op stand. De krant repte vanwege alle verfraaiingen zelfs van een ’kinderhemel op aarde’. Dat was het wellicht ook, want hoofdonderwijzer Jorksveld was aanhanger van onderwijsvernieuwer Jan Lighhart die kindvriendelijke scholen voorstond, een noviteit begin 20ste eeuw.
Schoolstaking Direct na opening was de school echter al te klein voor de snelgroeiende buurt. De gemeente besloot daarom om twee van de acht klassen onder te brengen in een oude school uit 1881 aan de Abstederdijk even verderop. Maar die locatie had in de ogen van de ouders te weinig grandeur (en een ander publiek). Ouders spraken zelfs meesmuilend van een ’snottebellenschool in een schoffiesbuurt’. Na hevige protesten en zelfs een staking (leerlingen werden thuis gehouden), besloot een groep ouders in 1919 zélf een school te starten: de Utrechtse Schoolvereniging. Die betrok in 1920 een houten barak op de Frans Halsstraat. Die brandde af in 1922 en werd in 1923 op dezelfde plek vervangen door een nieuw schoolgebouw in Amsterdamse stijl. De Mecklenburgschool werd in 1927 hernoemd tot Koningin Wilhelminaschool.
De Wilg In 1986 betrok De Wilg het schoolgebouw. De naam van het activiteitencentrum verwijst naar de begintijd als naschoolse opvang van kinderen op het Bijzonder Lager Onderwijs op de zolder van een buurthuis aan de inmiddels verdwenen Wilgstraat. De Wilg richt zich op mensen met een lichte verstandelijke of lichamelijke beperking en zet zich in om hen in contact te brengen met elkaar en de buurt. Het schoolplein is voorzien van een jeudeboulesbaan en een uitnodigende tuinkas met kruidentuin en theeschenkerij. Zo staat het pand tegenwoordig in dienst van het bevorderen van sociale gelijkheid, terwijl haar verleden herinnert aan de standenmaatschappij begin 20ste eeuw.
Foto’s: Het Utrechts Archief
Schoolplein in 1918Gymzaal in 1918Moestuintjes in 1919Eerste gebouw van de Utrechtse Schoolvereniging (U.S.V.) a/d Frans Halsstraat (1920)
‘Te zijner tijd zal uw huis geamoveerd worden ten behoeve van de oostelijke invalsweg’, stond er in het briefje dat Joan Vermeulen in 1963 in haar bus kreeg. ‘Mocht u vragen hebben, dan is er binnenkort een informatieavond.’ Inmiddels bijna 90 jaar oud kan ze zich de tekst nog woord voor woord herinneren. Ze voegt er met heldere stem aan toe: “Geamoveerd is een net woord voor slopen.”
Plan van Feuchtinger Met het briefje sorteerde de gemeente voor op een nieuwe vierbaans snelweg dwars door Oost. De Duitse verkeerskundige Feuchtinger had in 1958 – op verzoek van de gemeente – een nieuw, ingrijpend verkeersplan gepresenteerd. Een oostelijke invalsweg moest het nog te bouwen winkelparadijs Hoog Catharijne gaan ontsluiten. Het geplande tracé liep van waar nu De Hoogstraat zit, over de Rembrandtkade en Abstederdijk, dwars door Sterrenwijk richting het nieuw te bouwen verkeersplein bij het Ledig Erf. Honderden huizen in de Schildersbuurt, Oudwijk en Abstede zouden tegen de vlakte gaan. ‘Ruim baan voor de auto’, was het credo in die jaren.
Geen sloopkogel Gelukkig woont Joan nog altijd in haar herenhuis in de Willem de Zwijgerstraat – nu beschermd stadsgezicht – waarvan de achtertuinen uitkijken op de Rembrandtkade. Niet in de laatste plaats door de vasthoudende inzet van de bewoners destijds. “Uiteindelijk kregen we met ons actiecomité bij de Raad van State gelijk. We hadden een alternatief uitgewerkt via de Rubenslaan zonder sloop van huizen. De Rubenslaan is uiteindelijk de belangrijkste invalsweg naar de binnenstad geworden.”
Roerige tijden Hoewel het verkeersplan drastisch werd bijgesteld, hebben de ideeën van Feuchtinger hun sporen nagelaten in de stad. Een deel van de singel werd gedempt en jarenlang kocht de gemeente woningen op langs het tracé om die te laten verkrotten in afwachting van de aanleg van de oostelijke invalsweg. Pas na een lange en heftige strijd met de gemeente, zoals in de Oosterbuurt, wisten bewoners hun buurtjes te redden van sloop of verval. Inmiddels zijn vele huizen opgeknapt of vervangen door passende nieuwbouw, en is zelfs de singel weer rond.
Beluister de podcast met Joan Vermeulen over de protestacties in de jaren 60.
Geplande tracé door Abstede – Sterrenwijk richting Hoog CatharijneGearceerd de buurten die gesloopt zouden worden voor de Oostelijke invalswegVeel aandacht in de pers over protesten tegen oostelijke invalswegHet volledige verkeersplan van Prof. Feuchtinger uit 1958
Nieuwe regentonnen rond de Van Limburg Stirumstraat (Oudwijk), een gezamenlijk project van twaalf buren om hun buurtje duurzamer te maken. Voortaan vangen ze regenwater op waarmee de bewoners hun planten in de tuin en het groen in de buurt water kunnen geven. Dat scheelt (duur) kraanwater. De regentonnen bufferen ook overvloedig water tijdens zware hoosbuien, waardoor het riool minder snel overloopt en de straat niet blank komt te staan.
Duurzame buurt Initiatiefnemer Ilse legt uit hoe de buren het hebben aangepakt: “Op het straatfeest kwam het al ter sprake, we willen graag bijdragen aan een duurzame buurt. Er bleek een subsidieregeling te zijn van het waterschap, het zogenoemde Blauwe Bewoners Initiatieven: met minimaal acht buren kun je 30% korting krijgen op aanschaf van regentonnen. We hebben een sociale aannemer gevonden die monteurs in dienst heeft met afstand tot de arbeidsmarkt. De regentonnen (van gerecycled plastic) hebben ze vakkundig aangesloten op de regenpijpen, wel zo makkelijk! We hadden ruimte voor vijftien stuks, daardoor kregen we van deze aannemer nog een extra korting.”
Meer groen De buren hebben de smaak te pakken en zijn klaar voor een volgende duurzame stap: “We willen meer groen in de straat. Met het Wijkbureau Oost hebben we inmiddels contact over groene en grotere boomspiegels (de ruimte rond een boom) en wellicht een extra groenvak bij het plein. Het leuke is: ook de kinderen zijn enthousiast. Ze kunnen met hun gietertje zelf water uit de regenton tappen en de plantjes water geven. Zo leren ze spelenderwijs de natuur kennen.”
Buren rond de nieuwe regenton – Arnoud WolffEen 350 liter regentonEen 100 liter regentonDe aannemer
Het Volksbuurtmuseum neemt je mee naar het leven in het oude Sterrenwijk. Bewoners noemen hun volksbuurtje liefkozend ’t Wijk. Met weemoed denken ze terug aan hun oude witte huizen (Het Witte Dorp) die in de jaren 70 zijn gesloopt om plaats te maken voor nieuwsbouw rond het Keerkringplein. Het leven in ’t Wijk was niet makkelijk: grote gezinnen, veel armoede, maar ook grote saamhorigheid en gezelligheid op straat. Daarover heeft het museum de tentoonstelling ‘Een Kijk Op ’t Wijk’ ingericht met oude foto’s, anekdotes en zelfs een huiskamer uit die tijd.
Oude beelden Archiefbeelden uit de jaren 70, die ook te zien zijn op de tentoonstelling, geven een mooi inkijkje in het leven destijds in Sterrenwijk. De opnames zijn van vlak voor de sloop. Bekijk ze hier.
De tentoonstelling ‘Kijk Op Het Wijk’ Van 13 oktober t/m 5 maart 2023. Open: di t/m zo 11:00 – 17:00 uur Toegang: €6,= (kinderen t/m 12 jaar gratis) Adres: Waterstraat 27 (Wijk C)
Een oud interieur met uitzicht op het Witte DorpHet Witte Dorp vlak voor de sloop in 1974 – Het Utrechts Archief
Utrecht mocht kiezen welke metershoge muurschildering op de blinde (gele) gevel van het Diakonessenhuis zou komen: het klassieke schilderij ‘Herderin met duiven’ van Gerard van Honthorst, of het moderne ‘Meisje met ranonkels’ van Theo van Doesburg, beide Utrechtse meesters. Het publiek (3500 stemmen) koos met ruime meerderheid (60-40) voor de ‘klassieker’.
Met Strakke Hand De schildering is een cadeau van het ziekenhuis aan de stad in het kader van 900 jaar stadsrechten. De twee werken waren geselecteerd in overleg met het Centraal Museum. Het zijn twee publieksfavorieten. Het project is uitgevoerd door het schilderscollectief De Strakke Hand dat al meer gevels in Oost heeft verfraaid, zoals aan de Saenredamstraat (Catherinakerk), de Oosterkade (Dronkemansloop van Prof Ornstein) en de Burgemeester Reigerstraat (Dopplereffect van Buys Ballot). Begin november zal burgemeester Dijksma het kunstwerk onthullen.
Censuur op de muur Een oplettende buurtgenoot merkte op dat er vergeleken met het origineel een pikant detail is weggelaten: de tepel van de rondborstige herderin is op de muur door haar kleding bedekt. Wat vier eeuwen geleden wél kon, blijkt nu een taboe? Volgens het DIAK kunnen bij een muurschildering ‘niet alle details overgenomen worden’. Maar waarom juist dit detail is weggewerkt, blijft onduidelijk. Om de passerende scholieren van het nabij gelegen Bonifatius College te ‘beschermen’? Het Centraal Museum merkt op dat bij eerdere restauraties de tepel is weggeschilderd en pas bij de laatste restauratie weer in ere is hersteld. Het blijft een punt van aandacht door de eeuwen heen.
Over de Herderin met duiven De lachende herderin toont ons een nest met twee jonge duiven. In de 17de eeuw was de duif het vaste attribuut van de godin Venus, de godin van de liefde. Het ‘portret’ van een herderin was enorm populair als onderwerp onder de Utrechtse schilders. Gerard van Honthorst was in de 17de eeuw een van de meest begaafde Utrechtse caravaggisten en een van de weinige schilders met internationale faam. Hij had een succesvol atelier aan het Domplein in Utrecht, waar hij onder andere Rubens ontving. Hij ligt begraven in de Catharijnekerk in Utrecht.
Pak een topografische kaart en zoom een beetje uit boven onze wijk. Tussen Oost en Bunnik, Zeist en De Bilt ligt een smalle groene zone. Zoom wat verder uit en je ziet dat deze zone helemaal van het Kromme Rijn gebied doorloopt naar de Loosdrechtse Plassen. Doorsneden door de A28, Utrechtseweg en Biltse Rading. Desondanks is er volop natuur.
Ooit was er weinig aan de hand voor de reeën en de dassen aan de oostkant van Utrecht. Waterlinieforten en uitgestrekte landgoederen zoals Amelisweerd zorgden ervoor dat Oost niet vastgroeide aan de buurgemeenten en er voor de dieren leefruimte overbleef. Wegen waren nog geen onneembare barrières. Dat veranderde toen de A28 openging, de provinciale wegen drukker werden en projectontwikkelaars begerig keken naar zoveel open ruimte.
Voor Utrechts Landschap aanleiding om zoveel mogelijk grond aan te kopen en te pleiten voor faunapassages om deze van elkaar afgesneden natuurgebieden weer met elkaar te verbinden. Het eerste ecoduct kregen we als het ware in de schoot geworpen toen de afslag Zeist-west al min of meer was aangelegd, maar zo omstreden was, dat ‘ie niet werd afgemaakt. Onder de A28 loopt nu een enorm brede ecopassage die volop gebruikt wordt door grote en kleinere dieren. De passages onder de Utrechtseweg en de Biltse Rading kostten meer moeite. Maar de aanhouder wint. Na vijfentwintig jaar is de kogel door de kerk en komen er ook tunnels onder deze wegen die samen met andere faunapassages een netwerk vormen dat dieren volop gebruiken. Het is fascinerend om de sporen te volgen van een das die voorzien is van een zendertje.
Ook minder bekende gebieden in de groene zone worden zo verbonden. Zoals landgoed Oostbroek, waar op een zonnige dag ringslangen zich opwarmen op de rand van een voormalige arm van de Kromme Rijn. Of landgoed Sandwijck, zo rustig dat er ook overdag nog wel eens ree te zien is of, met wat meer geluk, een das. Fiets naar de Hoogkampse Plas, een vogelparadijs aan de noordkant van de Biltse Rading achter fort Voordorp. Kijker mee! En besef: dit is allemaal onze achtertuin. Laten we daar samen goed voor zorgen en de natuur de ruimte geven.
Saskia van Dockum woont in Wilhelminaparkbuurt en is directeur-rentmeester bij Stichting Utrechts Landschap www.utrechtslandschap.nl (ook voor wandelroutes)
Deze column verscheen in de Oostkrant van juni 2018
Langs deze weg wil ik een oproep doen aan alle ondernemers, bestuurders en bewoners van Oost. Deze oproep wil ik beginnen met twee recente kranten-berichten. Ten eerste: van alle aardbewoners zitten Nederlanders het meest in de auto. Gemiddeld zo’n 40 minuten per dag. Ten tweede: de filedruk in 2015 is in Nederland met meer dan 25% toegenomen. In de top 10 van grootste knelpunten staan twee wegen die zich tegen Oost aanschurken, de A28 bij Rijnsweerd en de A27 langs de hele oostrand van de stad.
Uit ervaring weet ik dat als je in de spits vanuit Oost via de Waterlinieweg de stad wilt verlaten, je vaak meer tijd nodig hebt om de stad uit te komen dan voor de rest van je reis. Twee kilometer kruipen. Oost. Zo vitaal als het centrum van het land is, zo stroperig is zijn verkeer. Een kloppend hart, dichtgeslibd met auto’s. Moet dat anders? Mij lijkt van wel. We zijn toch niet geboren om een groot deel van ons leven in de file te staan!?
Vandaar mijn oproep. Ik zou je willen vragen om te doen wat wij als Utrechtse onderneming met Omdenken – we zitten aan de Oudegracht naast het voormalige Tivoli – ook gedaan hebben: bij voorkeur personeel aannemen dat in Utrecht woont. Is dat moeilijk? Nee.
Integendeel. In onze stad wonen de meest briljante, creatieve, enthousiaste mensen. Hoogopgeleid. Ambitieus. Vakkundig. Op elk werk- en denkniveau. Onze medewerkers wonen dan ook, net als wijzelf, op een steenworpafstand van het werk. Met de fiets kunnen we dagelijks komen en gaan. Hoe dat is? Dat is geweldig! Aan het eind van de dag bij- voorbeeld blijft iedereen makkelijk even hangen. Voor een bezoek aan huisarts, school of ziekenhuis hoeft geen aparte vrije dag opgenomen te worden, informele contacten naast het werk ontstaan als vanzelfsprekend en – waar het allemaal om begonnen was – we leveren op deze manier een positieve bijdrage aan het verminderen van de filedruk in en rond de stad.
Natuurlijk is niet iedereen beleidsmaker. Dat realiseer ik me. Maar wat voor personeel aannemen geldt, gaat natuurlijk ook op voor solliciteren of een opleiding volgen. Kies bij voorkeur voor Utrecht. Waarom elke dag een stad verlaten waar het zo heerlijk toeven is?! Doe het desnoods uit eigenbelang. Elke dag als ik op de fiets over de Rubens- en Venuslaan naar mijn werk peddel en de eindeloze rij voortkruipende auto’s aanschouw, prijs ik me gelukkig met mijn relatief duizelingwekkende snelheid.
Berthold Gunster (1959) woont in de Krommerijnbuurt. Hij is grondlegger van Omdenken. Zijn gedachtegoed verspreidt hij als schrijver, spreker en theatermaker.
Deze column verscheen in de Oostkrant van juni 2016.
Het buurtje rond de Laan van Minsweerd en enkele zijstraten heet De B.A.N.S. in de volksmond. In 1922, werden de eerste woningen opgeleverd. De bouw was destijds een initiatief vanuit de Utrechtse afdeling van de B.A.N.S. (Bond van Ambtenaren in dienst van Nederlandse Spoorwegen) om voor kantoorpersoneel gezamenlijk huisvesting te regelen in tijden van grote woningnood. Nog altijd is de woningstichting Tuindorp B.A.N.S. zelfstandig, een knappe prestatie in tijden van groeiende, complexe regelgeving.
Spoorwegpersoneel Ben Golstein, een spoorwegman in hart en nieren, woont er sinds 1974 en zat jarenlang in het bestuur van de woningstichting en kent de historie van het woonblok als geen ander. “Na de fusie van twee spoorwegmaatschappijen in 1917 ontstond de voorloper van de Nederlandse Spoorwegen. Die bouwde tussen 1918 en 1921 naast het centraal station een nieuw hoofdkantoor (met 22 miljoen bakstenen), dat nu de Inktpot heet. De woningstichting, opgericht op 11 oktober 1920, bouwde op haar beurt voor het kantoorpersoneel, dat vanuit het hele land voor werk naar Utrecht moest verhuizen, 162 zelfstandig woningen plus een dienstwoning (Hendrick de Keyserstraat 72). Tot op de dag van vandaag heeft spoorwegpersoneel voorrang om hier te wonen.”
Geen fraaidoenerij Het woordje ‘Tuindorp’ in de naam van de stichting duidt op de wens om de woningen te bouwen met veel groen eromheen. “De Rijksweg 22, de latere Waterlinieweg, was er nog niet, dus aan de voorkant keken de eerste bewoners uit op de (oude) Kromhoutkazerne en vooral uitgestrekte weilanden. Aan de achterkant kregen de benedenwoningen een tuin met schuur, in die tijd een luxe in de stad.” De opdracht aan de architect was: bouw woningen zonder fraaidoenerij, maar prettig van vorm en indeling, en voorzien van moderne gemakken. “Dus geen glas-in-lood, wel stopcontacten en vaste wastafels. Bovenwoningen kregen een balkon met kolenkit en een bezemkast, heel praktisch.” De architectuur met horizontale belijning, platte daken met overstek en blokvormige opzet gold als modern, geïnspireerd door de invloedrijke Amerikaans architect Frank Lloyd Wright. “Langs de Laan van Minsweerd tot aan de Vossegatselaan maakt het uitgestrekte woonblok een lichte boog. De inspringende gevels geven een afwisselend en prettig straatbeeld. Mevrouw Schröder vroeg Gerrit Rietveld destijds om hierop aan te sluiten bij het ontwerp van haar inmiddels wereldberoemde huis even verderop.”
Leven lang wonen De B.A.N.S. bleef al die jaren financieel gezond en wist de lokroep van grotere woningcorporaties te weerstaan. “De grote sociale controle (spoormensen onder elkaar) en grote baanzekerheid van de bewoners voorkwamen grote huurachterstanden en verloedering. Renovaties en moderniseringen hebben we daarom altijd zelf kunnen financieren. Door de mix van woningtypes (klein-groot, boven-beneden, gezin-alleenstaand) hebben we ook een goede doorstroming. En de stichting is flexibel: als het moet maken we een woning levensloopbestendig. Je kunt een leven lang fijn wonen in de B.A.N.S.”
Boekje 75 Jaar B.A.N.S. Lees meer over de historie van de B.A.N.S. in het jubileumboekje uit 1995.
Laan van Minsweerd in 1925 – Het Utrechts ArchiefTegeltje met eeuwgedicht van straatgenoot Nanne NautaCertificaat met namen van verantwoordelijken voor de bouw Lustrumboekje uit 1995